Zdjęcie: z otwartych źródeł
Każde ziarnko piasku na brzegu kryje w sobie historię milionów lat podróży i może pierwotnie pochodzić z drugiej strony Ziemi
Źródło:
Piasek na plaży wydaje się zwyczajny: po prostu tam jest, leży nad wodą, rozciągając się wzdłuż wody aż po horyzont. Ale powstaje on w wyniku długich naturalnych procesów, które trwają setki tysięcy i miliony lat – i wciąż pojawia się na naszych oczach.
Zrozummy, skąd bierze się piasek na plaży i jak to się dzieje, że jego frakcja jest zawsze tej samej wielkości.
Skąd się bierze piasek na plaży
Głównym źródłem piasku są skały. Skały i kamienie nieustannie pękają pod wpływem deszczu, wiatru, zmiennych temperatur i działania fal. Nazywa się to wietrzeniem. Najpierw skały pękają na kawałki, potem stają się żwirem, a następnie ziarnami piasku.
Rzeki i strumienie zbierają powstały materiał. Woda przenosi cząstki z lądu do mórz i oceanów, czasami setki kilometrów dalej. Po drodze ziarenka piasku zderzają się ze sobą, rozdrabniając i zaokrąglając. Gdy rzeka wpada do morza, prąd zwalnia, a ciężkie cząstki osiadają – piasek gromadzi się więc w pobliżu brzegów. Ale historia tego, skąd pochodzi piasek na plaży, nie kończy się na tym. Do gry wkracza ocean. Fale, pływy i prądy nieustannie przesuwają piasek wzdłuż brzegu.
Z tego powodu plaże mogą zmieniać swoje położenie: gdzieś jest więcej piasku, gdzieś mniej. Zimą sztormy często przenoszą piasek do morza, podczas gdy latem fale przynoszą go z powrotem na brzeg. Piasek przechodzi najdłuższy proces odlewania w historii, aby odegrać swoją rolę pod stopami.
Kolejnym pytaniem jest to, że skoro formowanie piasku trwa miliony lat, to dlaczego młodsze i odpowiednio większe i starsze drobne ziarna piasku nie są wymieszane razem na plażach? Innymi słowy, dlaczego piasek w jednym miejscu jest zawsze tej samej frakcji?
To proste – dzieje się tak z powodu ciągłego oddziaływania fal i prądów: przetaczają się one po ziarnach piasku, popychając je, wyrzucając duże cząstki do morza i przenosząc lżejsze dalej. Pozostawia to granulki, które są wystarczająco ciężkie, aby pozostać na brzegu, ale wystarczająco małe, aby fale mogły je łatwo przenosić z dala od lądu podczas sztormów i pływów.
Z czego zrobiony jest piasek na plaży
Nie każdy piasek jest pochodzenia skalnego. W tropikach duża jego część składa się ze szczątków żywych organizmów. Białe plaże często składają się z pokruszonych koralowców, muszli i szkieletów stworzeń morskich.
Czasami skład piasku może być dość nietypowy. Na przykład tak zwany „gwiezdny piasek” składa się z mikroskopijnych szkieletów organizmów jednokomórkowych w kształcie małych gwiazdek. A na niektórych plażach znajdują fragmenty betonu, szkła i cegieł wykonanych przez ludzi.
Kolor piasku zależy od tego, z czego jest zrobiony. Kwarc sprawia, że plaże są żółte, skały wulkaniczne czarne, koralowce białe lub różowe. Każda plaża jest zatem wyjątkowa: jej piasek odzwierciedla geologię, klimat i historię danego miejsca.
Co znajduje się pod piaskiem na plaży? Odpowiedź zależy od lokalizacji. Pod pokrywą piasku znajduje się oczywiście twardsze podłoże, które geolodzy nazywają substratem. Zwykle jest to mieszanka żwiru, kamyków i gruboziarnistego piasku, ale specyficzne cechy tej mieszanki różnią się znacznie w zależności od miejsca.
Głębiej mogą znajdować się osady gliny, starożytne gleby lub skały macierzyste. W niektórych miejscach ukryte są zakopane plaże – warstwy starego piasku utworzone tysiące lat temu na niższych poziomach morza.
Strona nie jest bezpieczna! Wszystkie dane są zagrożone: hasła, historia przeglądarki, osobiste zdjęcia, karty bankowe i inne dane osobowe zostaną wykorzystane przez atakujących.
